Co zobaczyć, gdzie spać, gdzie zjeść

Gmina Rząśnia

Położenie:

Gmina wiejska Rząśnia leży w północnej części powiatu pajęczańskiego. Nizinny teren gmin stanowi część Kotliny Szczercowskiej. W północnej części występuje rów tektoniczny wypełniony w części złożami węgla brunatnego, oraz wydmy i pokrywy piasków eolicznych. Przez gminę przepływają rzeki Krasówka i Nieciecz będące dopływami Widawki.

Do niedawna cała gmina była typowym terenem rolniczym glebami V i VI klasy. Rolnictwo wielotowarowe ukierunkowane było głównie na hodowlę trzody chlewnej, bydła i uprawę chrzanu. Niewielkie obszary leśne wykorzystywane były głównie na potrzeby własne rolników.

Obecnie zmienia się charakter gminy z uwagi na rozpoczęcie przygotowań do wydobywania węgla brunatnego „Odkrywki Szczerców”. Nadkład ziemi ze złoża węgla składowany będzie na zwałowisku zewnętrznym w północnej części gminy. Docelowo pod działalność odkrywki zajętych będzie około 2,5 tysiąca hektarów gminy, na co składać się będzie zwałowisko, wkop wydobywczy, zaplecze techniczne, oraz składowisko minerałów z nadkładu.

Powierzchnia i ludność:

Gmina zajmuje powierzchnię 85 km2 i liczy 4.8 tys. mieszkańców (2008). Na gminę składa się 25 miejscowości skupionych w 16 sołectwach.

Stolica gminy:

Stolicą gminy jest Rząśnia. Najstarsza wzmianka historyczna o Rząśni pochodzi z 1357 r., kiedy wieś ta znalazła się w wykazie dóbr arcybiskupa gnieźnieńskiego. Powstanie parafii Rząśnia (wzmiankowanej w 1403 r.) należy odnieść do poł, XIV w. W 1510 r. na wieś składało się 10 łanów kmiecych, 2 plebańskie i 2 sołtysie.

Dzięki wizytacji przeprowadzonej przez wysłanników arcybiskupa Jana Łaskiego wiadomo, że w 1521 r. do miejscowej parafii oprócz Rząśni należały również: Kiełczygłów, Będków, Broszęcin, Zielęcin, Rekle, Suchowola i Gawłów. Tutejszy pleban posiadał po 2 łany roliw każdym z trzech pół, 4 oddzielne łąki, trzy sadzawki, kilka placów i ogrodów, karczmę z placem dającą pół grzywny czynszu oraz część boru z pasieką. Proboszcz pobierał również dziesięcinę snopową i kolędę po 1 groszu z domu. W 1570 r. Rząśnia wraz z okolicznymi wsiami przeszła w ręce szlacheckie.

W XVI w. wieś wzmiankowano m.in. jako „Rzassnya”, wtedy też przeżywała ona swój największy rozkwit, ale podobnie jak w przypadku innych osad zakończył się on ostatecznie wraz z potopem szwedzkim. W 1810 r. powstała tu szkoła elementarna a w 1829 r. odnotowano 45 domów i 370 mieszkańców. Za wsią stał dwór należący do oficera wojsk T. Kościuszki - Wojciecha Wysockiego, którego pochowano na miejscowym cmentarzu...

Główne atrakcje turystyczne:

Do najciekawszych zabytków gminy Rząśnia należą:

  • kościół p.w. św. Macieja w Rząśni - świątynia wzniesiona w 1867 roku w stylu neorenesansowym z dwiema klasycystycznymi wieżami,
  • kaplica z końca XIX wieku na cmentarzu parafialnym w Rząśni, zbudowana z drewna pochodzącego z rozbiórki starego kościoła, z ołtarzem z XVI wieku,
  • modrzewiowy kościół p.w. św. Kazimierza w Stróży wzniesiony w 1690 roku o wystroju barokowym,
  • modrzewiowy kościół p.w. św. Jana Chrzciciela w Białej (modrzewiowy, z końca XVI w. - 1585?) - pierwotnie stojący we wsi Wola Grzymalina, przeniesiony w końcu lat 70. XX na obecne miejsce, w związku budową kopalni węgla brunatnego „Bełchatów”;
  • pałac w Stróży, dziś mieszczący szkołę podstawową.

    Biała to miejsce narodzin Marcina i Joachima Bielskich, znanych kronikarzy i poetów staropolskich w XVI w., którzy mieli tutaj swoją siedzibę zwaną „Albumeą” (pozostałości dworzyska w postaci kopca podworskiego i fosy zachowały się do dziś).

    Poza Rząśnią, Białą i Strożą na terenie gminy Rząśnia znajdują się inne cenne obiekty o znacznej wartości kulturowej. Należą do nich m.in. młyny w Gawłowie (z 1900 r.) i Pęciakach (z 1905 r.) oraz cegielnia w Suchowoli z 1900 r. Uwagę zwracają zachowane zespoły dawnej zabudowy wiejskiej: w Białej (wieś sznurowa), Rząśni (wielodrożnica) oraz Stróży (owalnica). Wieś Biała związana jest z wybitną postacią historyczną jaką był mieszkający tu znany kronikarz Marcin Bielski.

    W Broszęcinie znajduje się piękna, niedawno odrestaurowana drewniana kapliczka przydrożna. Będą w tej ostatniej miejscowości warto zwrócić uwagę na krajobraz zwałowiska zewnętrznego odkrywki szczercowskiej.

    Na terenie gminy znajdują się również liczne pomniki przyrody. W Stróży, w parku, na terenie dawnego dworu (obecnie szkoły) w sąsiedztwie kościoła rośnie szpaler drzew, na który składa się 12 lip szeroko i drobnolistnych, jesion wyniosły i 4 lipy drobnolistne. Z kolei w Białej (na terenie dworzyska) rośnie pomnikowa lipa drobnolistna i jesion wyniosły.

    ROTWLOstatnia aktualizacja: 2009-06-13 20:56:10
    Zmodyfikowane przez: Piotr Sölle
  • Znajdź hotel

    Kalendarz wydarzeń

    • pn
    • wt
    • śr
    • cz
    • pt
    • sb
    • nd
     

    Nasza fotogaleria