Co zobaczyć, gdzie spać, gdzie zjeść

Tuszyn

Miasto i siedziba gminy (powiat łódzki wschodni), na Wysoczyźnie Bełchatowskiej. 7,2 tys. mieszkańców (2007). Tuszyn to dawne miasto królewskie. Osadę w tym miejscu wzmiankowano już w 1223 r. W XIV stuleciu była ona rezydencją książąt łęczyckich i osadą targową.


Z powstaniem Tuszyna wiąże się legenda sięgająca czasów króla Władysława Jagiełły. Na miejscu dzisiejszego miasta znajdować się miała karczma z zajazdem, która przyjmowała w swe podwoje królów, książęta z całą dworską świtą - zwłaszcza w okresie polowań. Podczas jednego z takich polowań, odbywającego się z udziałem króla Władysława zaginął syn królewski. Długotrwałe poszukiwania zakończył jeden z rycerzy, który po odnalezieniu chłopca z wielką radością, krzyknął: "Królu - tu syn!". Na pamiątkę tego wydarzenia król postanowił założyć miasto i nadać mu nazwę - "Tusyn", które z czasem przekształciło się w dzisiejszy Tuszyn.


Źródła historyczne wspominają, że 16 sierpnia 1416 roku w Wiślicy król Władysław Jagiełło polecił rycerzowi Dobkowi Kobyle "de Żory" osadzić miasto na gruntach wsi Tuszyna. Miasto lokowano na prawie magdeburskim, zapewniając mu niezawisłość wójta i mieszczan od jurysdykcji zwierzchniej władzy wojewody, kasztelana czy starosty. Tuszyn powstał jako miasto handlowe z uprawnieniami do organizowania targów i jarmarków, jednak jeszcze w początku XVI w. głównym zajęciem ludności byl przemysł leśny, bartnictwo, pasterstwo, młynarstwo oraz wyrób piwa. Wiek XV stał się dla Tuszyna początkiem wędrówki z rąk jednego właściciela do drugiego. Pierwszym właścicielem w tym okresie był król Jan Olbracht, jednak potrzebując pieniędzy na wyprawę włoską zastawił królewszczyznę piotrkowską i tuszyńską Aukutowi z Pniewa.


Rozwój miasta został zahamowany przez najazd szwedzki w 1655 roku. Miasto zostało ograbione i spalone. Ocalało tylko kilka domów mieszczańskich. W XVII w. miasteczko słynęło w okolicy z jarmarków bydła. Jednak przez całe stulecie Tuszyn walczył z zastojem i towarzyszącym mu kryzysem. Miasto wyszło z niego dopiero pod koniec XVII wieku, wraz z napływem nowych osadników, głównie Żydów. W 1773 r. Tuszyn został przekazany uchwałą sejmową księciu M. Czetwertyńskiemu - Światopełkowi, Przeprowadzona w 1782 roku inwentaryzacja wykazała, że przy rynku i 9 ulicach stało już 111 zamieszkanych domów drewnianych i 8 pustych. Nie zabudowanych parceli było 47. Liczba mieszkańców wynosiła 450. Trudnili się oni rolnictwem, rzemiosłem i handlem. Miasto miało wówczas dwa kościoły.


Rozkwit Tuszyna przypadł na początek wieku XIX, kiedy to odbywało się tu 12 jarmarków rocznie, a zjeżdżali na nie kupcy ze Śląska, Mazowsza i Wielkopolski. Zaczął rozwijać się przemysł - szczytowy okres jego rozwoju przypadł na lata 1844 - 1848. W latach pięćdziesiątych nastąpiło załamanie ożywienia przemysłowego i początek silnej imigracji ludności do pobliskiej Łodzi. Spis ludności Tuszyna przeprowadzony w roku 1860 wykazał ogółem 1860 mieszkańców, w tym 1136 katolików i 682 Żydów. W roku 1863 oddział partyzancki pod wodzą tuszyńskiego ławnika Tomasza Zdzienieckiego wziął czynny udział w walkach Powstania Styczniowego. Po upadku powstania ukazem carskim z dnia 19 maja 1870 roku odebrano Tuszynowi, podobnie jak wielu innym małym miasteczkom zaboru rosyjskiego prawa miejskie.


Tuszyn odzyskał je dopiero 13 lipca 1924 roku. W 1921 roku samorząd wydzierżawił ziemię doktorowi Stanisławowi Justmanowi z Łodzi, w celu wybudowania sanatorium przeciwgruźliczego, które po upływie 60 lat miało przejść na własność osady. Przypomniano wówczas wydarzenie z 1827 roku, kiedy to wykryto na tym terenie źródła wody mineralnej. Sanatorium Przeciwgruźlicze zostało otwarte w 1928 roku a Tuszyn szybko zyskał rozgłos jako miejscowość leczniczo - wypoczynkowa. Również w 1928 roku centralnym placu nowopowstałego osiedla letniskowego wmurowano akt erekcyjny Tuszyna - Lasu. Miasto - ogród o tej nazwie zaprojektował inżynier Andrzeja Kartasiński. Idea jego budowy była oparta na idei miast - ogrodów Ebenzera Howarda. W sosnowym lesie rosnącym na piaszczystych gruntach zezwolono na karczunek maksymalnie 30% drzewostanu. Pośród lasu, podobnie jak w Sokolnikach i Grotnikach powstały liczne drewniane wille i pensjonaty prywatne, które stanowiły przez cały okres międzywojenny zaplecze wypoczynkowe dla prężnie rozwijającej się Łodzi. Tuszyn - Las jako dzielnicę włączono w granice miasta Tuszyn.


Podczas okupacji hitlerowskiej całą ludność pochodzenia żydowskiego wywieziono do piotrkowskiego getta. Na terenie Tuszyna - Lasu osiedlili się między innymi niemieccy żołnierze - wybudowano tu m.in. murowane kasyno, które w okresie powojennym mieściło atelier Studia Małych Form Filmowych SE - MA - FOR czyli wytwórni filmów animowanych. W atelier tym przez lata powstawały liczne bajki dla dzieci, w tym m.in. Miś Uszatek. W końcu lat 80. i w latach 90. XX wieku miał miejsce gwałtowny rozwój prywatnej przedsiębiorczości, w tym szczególnie w dziedzinie produkcji odzieży.


Prawdziwa erupcja nastąpiła po roku 1989. Przy trasie A1 powstały olbrzymie tereny handlowe wyrobów przemysłu tekstylnego, gdzie zaopatrują się detaliści i hurtownicy z kraju, oraz państw Europy Środkowo - Wschodniej. Funkcjonowanie zespołu targowisk Tuszyn - Głuchów, stanowi podstawowy dochód miasta i gminy. Wśród sosnowego drzewostanu kryje się istniejący po dzień dzisiejszy Specjalistyczny Szpital Gruźliczy i Chorób Płucnych w Tuszynie. Obiekt ten jest jedną z większych tego typu placówek w Polsce. Specyficzny mikroklimat terenów na których jest położony ma znaczący wpływ na jego efektywność leczenia. W dzielnicy Tuszyn - Las zachowało się wiele z przedwojennych drewnianych willi letniskowych, dziś w większości zamieszkanych na stale. Część z nich zmodernizowano. Nowe całoroczne budynki mieszkalne powstają głównie na nie zalesionych obrzeżach Tuszyna - Lasu, w sąsiedniej dzielnicy Poddębina oraz przy drodze w kierunku Ośrodka Sportu i Rekreacji "Młynek". Przez Tuszyn przechodzi czerwony szlak turystyczny - tzw. szlak okrężny prowadzący dookoła Łodzi, m.in. do Lasu Miejskiego i Pabianic. Część starego drzewostanu w sąsiedztwie Tuszyna - w postaci m.in. 60 - metrowych jodeł - chroniona jest w rezerwacie przyrody "Molenda". Tereny Tuszyna postanowiono uatrakcyjnić rekreacyjnie, tworząc sztuczne zbiorniki wodne. Zbiornik wodny "Młynek" zajmuje powierzchnię 2,5 ha i posiada naturalną, piaszczystą, wydmową plażę, pole namiotowe, wypożyczalnie sprzętu sportowo- turystycznego, boisko do piłki plażowej i małą gastronomię. Zbiornik "Młynek" stanowi obecnie część Ośrodka Sportu i Rekreacji obejmującego teren 11 hektarów. Z kolei Stawy Żeromińskie to kompleks stawów porośnięty szuwarami i otoczony lasami o powierzchni 100 hektarów. Centrum Tuszyna stanowi czworokątny rynek leżący na szczycie niewysokiego pagórka - ulice wychodzące z rynku opadają na wszystkie strony. W pobliżu stoi kościół parafialny (1862), w zabudowie miasteczka odnaleźć można domy z XIX stulecia. Na skwerze na przeciwko kościoła ustawiono kamienny głaz z tablicą upamiętniającą postać wybitnego polskiego pisarza i nowelisty Władysława Stanisława Reymonta, laureata Nagrody Nobla, który przez pewien czas mieszkał w Tuszynie. W pobliżu Tuszyna znajdują się dwa częściowe rezerwaty leśne: Molenda i Wolborka. Do Tuszyna można dostać się autobusem podmiejskim z Łodzi lub Pabianic - dawniej kursował tu tramwaj (nr 42) linii podmiejskiej z Łodzi - a także busami linii prywatnych.

INFORMACJA TURYSTYCZNA
Informacja turystyczna
Centrum Informacji Turystycznej w Łodzi

ul. Piotrkowska 87
90-423 Łódź
tel. 42 638 59 55
tel. 42 638 59 56
fax. 42 638 59 55
cit@cit.lodz.pl
http://www.cit.lodz.pl
Informacja turystyczna
Informacja turystyczna
Informacja turystyczna
ROTWLOstatnia aktualizacja: 2015-04-23 12:59:18
Zmodyfikowane przez: Marek Lawin

Znajdź hotel

Kalendarz wydarzeń

  • pn
  • wt
  • śr
  • cz
  • pt
  • sb
  • nd
 

Nasza fotogaleria

fot. Przemysław Lipiński -1341217316
Zajazd Leśny w Tuszynie
fot. Przemysław Lipiński

fot. Tomasz Szwagrzak -rezerwaty-przyrody--molenda--m-tuszyn-gmina-tuszyn-m-w--1237125394
Rezerwat leśny "Molenda"
fot. Tomasz Szwagrzak

fot. Przemysław Lipiński -1341217383
Zajazd Leśny w Tuszynie
fot. Przemysław Lipiński

fot. Przemysław Lipiński -1341217368
Zajazd Leśny w Tuszynie
fot. Przemysław Lipiński

fot. Przemysław Lipiński -1341217397
Zajazd Leśny w Tuszynie
fot. Przemysław Lipiński