Co zobaczyć, gdzie spać, gdzie zjeść

Rząśnia

Wieś i siedziba gminy w powiecie pajęczańskim, w Kotlinie Szczercowskiej.

Najstarsza wzmianka historyczna o Rząśni pochodzi z 1357 r., kiedy wieś ta znalazła się w wykazie dóbr arcybiskupa gnieźnieńskiego. Powstanie parafii Rząśnia (wzmiankowanej w 1403 r.) należy odnieść do poł, XIV w. W 1510 r. na wieś składało się 10 łanów kmiecych, 2 plebańskie i 2 sołtysie.

Dzięki wizytacji przeprowadzonej przez wysłanników arcybiskupa Jana Łaskiego wiadomo, że w 1521 r. do miejscowej parafii oprócz Rząśni należały również: Kiełczygłów, Będków, Broszęcin, Zielęcin, Rekle, Suchowola i Gawłów. Tutejszy pleban posiadał po 2 łany roliw każdym z trzech pół, 4 oddzielne łąki, trzy sadzawki, kilka placów i ogrodów, karczmę z placem dającą pół grzywny czynszu oraz część boru z pasieką. Proboszcz pobierał również dziesięcinę snopową i kolędę po 1 groszu z domu. W 1570 r. Rząśnia wraz z okolicznymi wsiami przeszła w ręce szlacheckie.

W XVI w. wieś wzmiankowano m.in. jako „Rzassnya”, wtedy też przeżywała ona swój największy rozkwit, ale podobnie jak w przypadku innych osad zakończył się on ostatecznie wraz z potopem szwedzkim. W 1810 r. powstała tu szkoła elementarna a w 1829 r. odnotowano 45 domów i 370 mieszkańców. Za wsią stał dwór należący do oficera wojsk T. Kościuszki - Wojciecha Wysockiego, którego pochowano na miejscowym cmentarzu.

Po powstaniu styczniowym i uwłaszczeniu chłopów część folwarku rozparcelowano. W 1876 r. w skład dóbr Rząśnia wchodziły folwarki w Rząśni, Trzcinicy, Brutusie i Kurzynodze o łącznej powierzchni 2.151 mórg. W XIX w. we wsi powstało Kółko Rolnicze a w pocz. XX wieku spółdzielcza kasa oszczędnościowo – pożyczkowa.

Nie ominęła Rząśni I wojna światowa. Przez 5 miesięcy istniał tu szpital polowy dla rannych żołnierzy armii austro-węgierskiej. Działała tu również tajna Polska Organizacja Wojskowa, której członkowie w 1918 r. zasilili szeregi Wojska Polskiego.

Za sprawą PSL “Wyzwolenie” w latach 20. XX w. powstała tu Spółdzielnia Spożywców “Zgoda”, oddział straży pożarnej, kółko teatralne i orkiestra dęta. W 1930 roku urządzono tu pierwszy pokaz filmowy – mieszkańcy mieli okazję obejrzeć film dokumentalny o dożynkach w Spale. W tym samym roku odnotowano, że z gminy wyemigrowało do Prus aż 600 mieszkańców. Przyczyniło się do tego przeludnienie, rozdrobnienie gospodarstw i liche dochody osiągane na nieurodzajnych glebach.

Będąc w Rząśni warto zobaczyć kościół pw. św. Macieja, murowaną świątynię wzniesioną w 1867 r. w stylu neorensansowym. Ten trójnawowy kościół posiada dwie klasycystyczne wieże stojące po bokach fasady. We wnętrzu warto zwrócić uwagę na XVII-XVIII - wieczne ołtarze z obrazami Matki Boskiej (XVII w.) i św. Rocha (koniec XVII w.). Znajduje się tu również XVII-wieczny feretron z obrazami Ukrzyżowania oraz Matki Boskiej w otoczeniu świętych i postaciami fundatorów. Ponadto obraz św. Macieja z końca XVII w., XVIII-wieczny krucyfiks oraz tablica nagrobna miejscowego proboszcza, księdza Moczyńskiego zmarłego w 1836 roku;

Na cmentarzu parafialnym, w miejscu najstarszego kościółka w Rząśni (istniejącego już w XIV w.) stoi drewniana kaplica cmentarna wzniesiona w l. 60. XIX w. Do jej budowy użyto drewna z rozebranego wówczas XVI-wiecznego kościoła parafialnego. Kaplicę konstrukcji zrębowej wzniesiono na planie prostokąta. We wnętrzu znajduje się ołtarz z 2. poł. XVII w. W latach 1995-96 staraniem ks. Zygmunta Maciążka przeprowadzono generalny remont kaplicy. Jej remont, podobnie jak renowację ołtarza w kaplicy sfinansował Urząd Ochrony Zabytków w Piotrkowie Trybunalskim.

Do niedawna istniał tu również niezwykle oryginalny drewniany budynek będący niegdyś siedzibą miejscowej straży pożarnej. Strażnica z dwiema smukłymi wieżyczkami i arkadowym podcieniem, stanowiła unikat conajmniej w skali województwa. Pozbawiona opieki i niezbędnej konserwacji zawaliła się i została rozebrana, znikając w ten sposób z krajobrazu Rząśni.

ROTWLOstatnia aktualizacja: 2009-02-18 11:50:33
Zmodyfikowane przez: Piotr Sölle

Znajdź hotel

Kalendarz wydarzeń

  • pn
  • wt
  • śr
  • cz
  • pt
  • sb
  • nd
 

Nasza fotogaleria