Co zobaczyć, gdzie spać, gdzie zjeść

Brodnia

Wieś w gminie Pęczniew (powiat poddębicki), nad brzegiem sztucznego Zbiornika Jeziorsko, w Kotlinie Sieradzkiej.

Wieś wzmiankowana po raz pierwszy w 1298 r. Wówczas to Władysław Łokietek nadał wieś Niemojów kasztelanowi rudzkiemu Stoigniewowi w zamian za Brodnię, którą Stoigniew otrzymał wcześniej. Wioska należała do starostwa sieradzkiego a od połowy XVII stulecia do starostwa szadkowskiego. Na terenie Brodni zachowały się liczne stanowiska archeologiczne, datowane od okresu neolitu.

Brodnia była jednym z ulubionych miejsc Władysława Jagiełły na drodze z Sieradza do Wielkopolski. Jak wykazują dokumenty król zatrzymywał się tu co najmniej 18 razy i często polował w okolicy zasobnej w zwierzynę.

Badania terenowe wykazały że na kopcu ziemnym, znajdującym się na skraju dużego zespołu folwarcznego, tuż przy krawędzi wysoczyzny, na wschód od kościoła w Brodni, na wschodniej krawędzi skarpy nadwarciańskiej istniała w średniowieczu drewniana wieża, która powstała prawdopodobnie w 2. połowie XIV stuleciu a spłonęła zapewne w wieku XVI.

Przypuszczalnie to właśnie w tej wieży zatrzymywał się król, który przy okazji pobytu w Brodni, zwykle w okolicach Niedzieli Palmowej sprawował sądy "in curia" czyli samodzielnie rozpatrywał najtrudniejsze sprawy sądowe.

Na kopcu i jego bezpośrednim otoczeniu istniał zespół zabudowań dworskich, należących do dóbr królewskich. W wieku XIX majątek należał do Czartoryskich, a dzierżawiony był przez Radoszewskich z Krępy. Jeszcze niedawna pozostałością po majątku był XIX-wieczny murowany dwór.

Średniowieczne dokumenty wskazują, że Władysław Jagiełło odbywał w Brodni sądy nadworne, czyli sądy najwyższej instancji w Polsce. Zachowały się protokoły z lat 1404 - 1450, zaś dla lat 1401 - 1433 potwierdzone są wspomniane częste, bo aż 18-krotne pobyty króla w Brodni.

Władysław Jagiełło bywał w Brodni najczęściej w środy w Wielkim Tygodniu, gdzie zatrzymywał się w drodze do Kalisza. Miejscowość stanowiła stację królewską na przeprawie przez Wartę w kierunku Wielkopolski, co niewątpliwie znacznie podnosiło rangę osady.

Tezę, że znajdowała się tu królewska siedziba obronna wysunął i potwierdził badaniami prof. Leszek Kajzer, który prowadził prace na tym terenie. Wcześniej kopiec ten nazywano "punktem widokowym" lub "średniowiecznym gródkiem rycerskim".

W czasie pierwszego etapu prac w roku 1986 potwierdzono, że kopiec kryje relikty przeszłości. Zarejestrowano późnośredniowieczne poziomy kulturowe, oraz stwierdzono w pobliżu pozostałości dużego folwarku, który funkcjonował od średniowiecza aż do przełomu XIX i XX wieku.

W roku 1987 przystąpiono do prac wykopaliskowych, które objęły cały teren. Znaleziono fragmenty naczyń glinianych, oraz odkryto ślady istnienia drewnianego budynku. Stwierdzono, że obiekt zbudowany był zgodnie z kierunkami świata. Budowla miała wymiary 5,3 x 5,3 m.

Do budynku od północnego wschodu dostawiona była przybudówka o wymiarach 1,4 x 3,7 m. Jej wschodnia ściana (prawdopodobnie wejściowa) biegła na przedłużeniu osi również wschodniej ściany budynku. Przy tej ścianie znaleziono wielką ilość rogów zwierzęcych, co pozwala przypuszczać że była ona nimi zdobiona. Dobudówka mieściła prawdopodobnie ciąg komunikacyjny do izby dolnej, a może też i do górnej (drabina?).

Był to prawdopodobnie obiekt w kształcie wieży pokrytej dachem bez zastosowania gwoździ, a więc słomowej, lub trzcinowej. Drewniane ściany budynku miały konstrukcję zrębową i pokryte były grubą warstwą gliny. Znalezienie fragmentów kafli garnczkowych pozwala przypuszczać, że budynek posiadał ogrzewanie piecowe.

Interesująca jest też metoda usypania kopca, oraz postawienia na nim domu wieżowego. Na naturalne wywyższenie leżące nad samą krawędzią wysokiej doliny Warty, najpierw położono bruk kamienny, na którym zamontowano duży, drewniany, zrębowy wieniec obsypany od zewnątrz i wewnątrz piaskiem i gliną.

W następnej kolejności położono podłogę planowanego budynku, oraz rozpoczęto budowę dalszych partii ścian wieży, które również zostały obsypane piaskiem i gliną. Na końcu dobudowano resztę ścian. Cały obiekt postawiono na 1,5 metrowej podwalinie drewnianej. Operacja ta miała zapewnić stabilność wieży.

Badania dostarczyły także licznego materiału zabytkowego, z którego na uwagę zasługują m.in. fragmenty ceramiki, kafle piecowe, kości zwierzęce, grot bełtu z tulejką, płytka zbroi, kłódka żelazna, czy fragmenty szklanego stołowego pucharka z czerwonego szkła.

Wyniki tych prac pozwalają stwierdzić, że znaleziono pozostałości siedziby folwarcznej powstałej w początkach XIV wieku, pełniącej później rolę tzw. leśnej stacji Władysława Jagiełły, a zarazem miejsca sprawowania sądów "in curia".

W jego obrębie od połowy wieku XIV do połowy wieku XV funkcjonowała drewniana wieża na kopcu. Dotrwała ona w stanie opusczenia do połowy XVI wieku, kiedy strawił ją doszczętnie pożar. Zespół folwarczny funkcjonował dłużej, bo do końca XVIII wieku.

Najcenniejszym zabytkiem współczesnej Brodni jest drewniany kościół parafialny p.w. św. Stanisława Biskupa i Męczennika wzniesiony w XVIII stuleciu a rozbudowany w 1886 r.

We wnętrzu tej trójnawowej świątyni przetrwało wyposażenie utrzymane w stylu baroku i rokoka. Kościół zdobi polichromia autorstwa J. Zdzierskiego wykonana w poczatkach XIX stulecia. Obok światyni stoi dzwonnica z przełomu XIX i XX w. Ponadto we wsi zachował się zrujnowany drewniany wiatrak z przełomu XIX i XX wieku.

W Brodni urodził się i pracował jako nauczyciel szkoły elementarnej Kazimierz Deczyński (1800-38), bojownik o sprawę chłopską i uczestnik Powstania Listopadowego, bohater powieści Leona Kruczkowskiego "Kordian i cham". Tutaj też toczyłą się akcja wspomnianej powieści. Postać Deczyńskiego upamiętnia okolicznościowa tablica umieszczona na ścianie miejscowej szkoły.

INFORMACJA TURYSTYCZNA
Informacja turystyczna
Punkt Informacji Turystycznej w Pęczniewie

ul. Główna 10/12
99-235 Pęczniew
tel. 436 781 519
tel. w 32
ug_peczniew@wp.pl
ROTWLOstatnia aktualizacja: 2010-07-24 10:22:21
Zmodyfikowane przez: Piotr Sölle

Znajdź hotel

Kalendarz wydarzeń

  • pn
  • wt
  • śr
  • cz
  • pt
  • sb
  • nd
 

Nasza fotogaleria

fot. Piotr Sölle -1244128290
Brodnia
Kościół św. Stanisława
fot. Piotr Sölle