Co zobaczyć, gdzie spać, gdzie zjeść

Powiat tomaszowski

Położenie

Powiat tomaszowski leży we wschodniej części województwa łódzkiego. Graniczy z 6-cioma innymi powiatami województwa: rawskim, skierniewickim ziemskim, brzezińskim, łódzkim wschodnim piotrkowskim ziemskim oraz opoczyńskim. Na wschodzie graniczy również z powiatem grójeckim wchodzącym w skład województwa mazowieckiego.

Powiat tomaszowski leży w środkowej części staroglacjalnych nizin dorzecza Wisły, wchodzących w skład podprowincji Nizin Środkowopolskich, na styku czterech mezoregionów wchodzacych w skład Wzniesień Południowomazowieckich, a mianowicie: Wzniesień Łódzkich, Wysoczyzny Rawskiej, Równiny Piotrkowskiej oraz Doliny Białobrzeskiej. Główna rzeką powiatu tomaszowskiego jest Pilica, będąca najdłuższym lewym dopływem Wisły.

Powierzchnia i ludność

Powierzchnia powiatu tomaszowskiego wynosi 1.026 km2. Obszar powiatu zamieszkuje 120.4 tys. osób, z czego 66.1 tys. osób mieszka w Tomaszowie Mazowieckim (dane 2008).

Podział administracyjny

Na powiat tomaszowski składają się: 1 miasto - Tomaszów Mazowiecki (gmina miejska) oraz 10 gmin wiejskich z siedzibami w Będkowie, Budziszewicach, Czerniewicach, Inowłodzu, Lubochni, Rokicinach, Rzeczycy, Tomaszowie Mazowieckim, Ujeździe i Żelechlinku.

Stolica powiatu

Stolicą powiatu jest Tomaszów Mazowiecki - miasto na Równinie Piotrkowskiej, położone nad rzekami Pilicą, Wolbórką i Czarną.

W 2. połowie XVIII stulecia tereny, na których powstał dzisiejszy Tomaszów wchodziły w skład posiadłości kasztelana czerskiego, późniejszego prezesa senatu Królestwa Polskiego T.A.Ostrowskiego. Około 1786 roku odkryto tu złoża rudy żelaza, przy których rozwinęła się niewielka osada przemysłowa. W 1788 r. wzniesiono tu wielki piec z odlewnią, a przy nim domy dla robotników.

Po utworzeniu Królestwa Polskiego (1815) syn T.A. Ostrowskiego, Antoni, rozwinął w Tomaszowie Mazowieckim przemysł tkacki. Pierwszych tkaczy sprowadzono ze Śląska w 1823 r. Rok później powstała tu manufaktura a w 1827 r. - przędzalnia. W 1824 r. Tomaszów Mazowiecki uzyskał prawa osady fabryczno - handlowej a w 1830 r. prawa miejskie.

Ochrona przyrody

W południowej części powiatu tomaszowskiego leży Sulejowski Park Krajobrazowy utworzony w 1994 r. Na terenie powiatu park ten - wraz z otuliną - obejmuje fragmenty miasta Tomaszów Mazowiecki oraz gminy wiejskiej z siedzibą w Tomaszowie.

Drugim parkiem krajobrazowym na terenie powiatu jest Spalski Park Krajobrazowy, utworzony w 1995 r. Na terenie powiatu obejmuje on (wraz z otuliną) - całkowicie lub częściowo - tereny gmin: Inowłódz, Rzeczyca, Tomaszów Mazowiecki, Lubochnia i Czerniewice.

W granicach powiatu tomaszowskiego, w tym równiez w obrębie obu parków krajobrazowych i ich otulin powstało jak dotąd 11 rezerwatów przyrody o łacznej powierzchni ponad 734 hektarów.

Unikalnym obiektem w skali województwa są Niebieskie Źródła - naturalne wypływy wód ze szczelin krasowych w wapieniach jurajskich w postaci obfitych źródeł o charakterze wywierzysk, silnie pulsujących na dnie 2-ch basenów źródłowych o głębokości do 4,5 m. Miejsce to chroni rezerwat krajobrazowy.

Główne atrakcje turystyczne

Jedną z największych atrakcji turystycznych powiatu tomaszowskiego jest sztuczny Zbiornik Sulejowski, akwen wodny, utworzony wskutek przegrodzenia rzeki Pilicy tamą o długości 1200 metrów.

Wody zbiornika, którego głębokość dochodzi do dziesięciu metrów, zamieszkuje wiele gatunków ryb (szczupak, okoń, leszcz, płoć, sandacz). Brzegi Zalewu Sulejowskiego porośnięte są lasami sosnowymi z domieszką brzozy, dębu i świerka, wchodzącymi w skład Sulejowskiego Parku Krajobrazowego.

Nad Zbiornikiem Sulejowskim leżą popularne miejscowości wypoczynkowe. Największą i najsłynniejszą z nich są Borki z dużym ośrodkiem wypoczynkowym, kempingiem z domkami kempingowymi o wysokim standardzie i polem biwakowym. Popularnymi miejscowościami wypoczynku urlopowego i weekendowego są: Smardzewice, Tresta, Twarda i Karolinów. Do dyspozycji wczasowiczów i turystów są tu luksusowe ośrodki wypoczynkowe, kwatery agroturystyczne i liczne punkty gastronomiczne.

Wielką atrakcją turystyczną samego Tomaszowa Mazowieckiego jest Skansen Rzeki Pilicy - wspólne przedsięwzięcie władz miasta oraz Stowarzyszenia Przyjaciół Pilicy i Nadpilicza. Ta nowatorska w skali kraju placówka ma na celu dokumentację i popularyzację dziedzictwa przyrodniczego i dorobku historycznego - kulturowego Pilicy i jej dorzecza, a także promocję turystyczną Tomaszowa Mazowieckiego i okolic

Na wschód od Tomaszowa Mazowieckiego, nad rzeką Pilicą leży Spała, słynna od lat miejscowość wypoczynkowa otoczona Lasami Spalskimi. Niegdyś na polowania do Spały przyjeżdżali królowie polscy, a później nawet rosyjscy carowie, w tym Mikołaj II. W XX-leciu międzywojennym Spała była letnią rezydencją prezydentów II Rzeczypospolitej.

Miejscem szczególnie bogatym w zabytki jest Inowłódz. Należą do nich przede wszystkim romański kościół p.w. św. Idziego z 1086 r., odbudowany w latach 30. XX w. po zniszczeniu w czasie I wojny światowej, runiy średniowiecznego zamku wzniesionego w czasach Kazimierza Wielkiego, barokowy kościół p.w. św. Michała Archanioła z 1520 r., przebudowany w końcu XIX stulecia oraz pieczołowicie odremontowana XIX-wieczna synagoga.

Kompleksy leśne okolic Spały i Inowłodza, ze względu na swoje walory przyrodnicze obejmuje wspomniany wyżej Spalski Park Krajobrazowy. W lasach parku rosną ponad dwustuletnie dęby oraz wspaniałe świerki, jodły, sosny, klony, jawory i lipy. Okolice obfitują w szlachetne grzyby i runo leśne.

Ciekawym miejscem jest położony wśród gęstych lasów Ośrodek Hodowli Żubrów w Książu k. Smardzewic noszacy imię Prezydenta Ignacego Mościckiego - jedyny tego typu obiekt w centralnej Polsce, udostępniony do zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu terminu przyjazdu.

INFORMACJA TURYSTYCZNA
Informacja turystyczna
Powiatowe Centrum Inf. Turystycznej w Tomaszowie Mazowieckim
ul. Świętego Antoniego 41 pok. 18
97-200 Tomaszów Mazowiecki
tel. (44) 724 21 27
fax. (44) 724 21 27
promocja@powiat-tomaszowski.pl
Informacja turystyczna
Punkt Informacji Turystycznej w Spale
ul. Piłsudskiego 2
97-215 Spała
tel. 514 206 859
galeria@spala.info.pl
http://www.spala24.pl
Informacja turystyczna
Punkt Informacji Turystycznej w Będkowie
ul. Reymonta 7
97-319 Będków
tel. 447 257 023
biblioteka.bedkow@vp.pl
Informacja turystyczna
Punkt Informacji Turystycznej w Inowłodzu
ul. Zamkowa 7
97-215 Inowłódz
tel. 44 726 01 34
zamek.pit@interia.pl
ROTWLOstatnia aktualizacja: 2009-04-26 21:10:58
Zmodyfikowane przez: Piotr Sölle

Położenie geograficzne

Zbiorniki wodne [1]

Ochrona przyrody [13]

Stolica powiatu

Gminy miejskie [1]

Gminy wiejskie [10]

Miasta [1]

Dawne miasta [2]

ABC miejscowości [50]

Szlaki piesze [4]

Szlaki rowerowe [6]

Znajdź hotel

Kalendarz wydarzeń

  • pn
  • wt
  • śr
  • cz
  • pt
  • sb
  • nd
 

Nasza fotogaleria

Nasza fotogaleria
fot. archiwum ROTWŁ  -1341832276
Ośrodek Przygotowań Olimpijskich Champion w Spale
fot. archiwum ROTWŁ

fot. archiwum ROTWŁ  -1274521190
Ujazd
Neogotycki pałac Ostrowskich
fot. archiwum ROTWŁ

fot. Piotr Sölle -1238961462
Spała
Modrzewiowy kościół p.w. Matki Boskiej Królowej Polski
fot. Piotr Sölle

fot. Anna Tołścik -1341572378
Dwór Carski w Spale
fot. Anna Tołścik

fot. archiwum ROTWŁ  -1341305026
Hotel Mazowiecki w Tomaszowie Mazowieckim
fot. archiwum ROTWŁ

fot. arch.WIT Tomaszów M.  -1271324705
Rezerwat leśny "Łaznów"
fot. arch.WIT Tomaszów M.

fot. arch.WIT Tomaszów M.  -1271325047
Rezerwat florystyczny "Sługocice"
fot. arch.WIT Tomaszów M.

fot. arch.WIT Tomaszów M.  -1271935983
Żelechlinek
Rzeka Rawka (rezerwat przyrody)
fot. arch.WIT Tomaszów M.

fot. archiwum ROTWŁ  -1349779878
Replika owada w dużej skali w Parku Edukacyjno-Rozrywkowym MIKROKOSMOS w Ujeździe
fot. archiwum ROTWŁ

fot. archiwum ROTWŁ  -1349779592
Replika owada w dużej skali w Parku Edukacyjno-Rozrywkowym MIKROKOSMOS w Ujeździe
fot. archiwum ROTWŁ