Co zobaczyć, gdzie spać, gdzie zjeść

Grody i grodziska

Najstarszymi pamiątkami przeszłości, które można jeszcze do dzisiaj odnależć w terenie są grodziska - relikty dawnych grodów obronnych. Pochodzą one zwykle z VI-XIII stulecia i najczęściej zlokalizowane są nad rzekami lub też na terenach niegdyś trudno dostępnych.

Przy grodach, które oprócz funkcji obronnej były również siedzibami lokalnych władców lub namiestników królewskich (np. kasztelanów), powstawały zazwyczaj rzemieślnicze podgrodzia oraz osady handlowe z placem targowym. W okolicy mogły również powstawać służebne osady otwarte spełniające różne, czasami bardzo wyspecjalizowane powinności wobec grodu.

To właśnie takie, złożone, wielofunkcyjne zespoły grodowe, a także niektóre samodzielne osady targowe, przekształciły się we wczesnym średniowieczu w pierwsze miasta przedlokacyjne.

Dziś najciekawsze relikty dawnych grodów - właśnie w postaci grodzisk - oglądać można między innymi na terenie Tumu, Konopnicy, Sieradza, Starych Skoszew, Wieruszowa i Żarnowa.

Na szczególną uwagę zasługuje wczesnośredniowieczne grodzisko pierścieniowate w Tumie. Obiekt ten, zlokalizowany w pobliży słynnej romańskiej kolegiaty. zwany ''Szwedzką Górą'' był zamieszkiwany od VI do XII stulecia.

Istniejący tu niegdyś gród założono na planie owalu, pośród łąk o charakterze moczarów, na lewym brzegu rzeki Bzury, która wówczas płynęła innym korytem - tuż obok kolegiaty. Gród ten był otoczony potrójnym pierścieniem wałów obronnych i fos. Potężny wał centralny, sięgający jeszcze dzisiaj 5 metrów wysokości oraz wały zewnętrzne stanowiły o doskonałych walorach obronnych tego miejsca.

Badania archeologiczne prowadzone w obrębie i w sąsiedztwie grodziska wykazały, że istniejący tu gród był kilkakrotnie przebudowywany. Stwierdzono co najmniej trzy fazy jego przebudowy przypadające na VI, VIII i XII stulecie. Na dziedzińcu grodu odkryto dwie studnie, a wzdłuż wału ślady dawnych domostw. Odkryto tu również skarb ozdób i monet srebrnych, datowany na X stulecie.

Równie ciekawym obiektem są pozostałości grodziska stożkowatego zwanego "Zamczyskiem" zlokalizowanego na wysokiej, porośniętej lasem skarpie rzeki Warty, na południowy-zachód od centrum Konopnicy. Było ono zamieszkiwane w XIII wieku i 1. poł. XIV stulecia i miało wybitne walory obronne.

Grodzisko to leży tuż obok głębokiego jaru. Ma kształt ściętego stożka i jest częściowo zniszczone przez zakole Warty, w stronę której opada stromym urwiskiem. Pierwotnie był to wysoki na 13 metrów, ścięty stożek otoczony podwójnym pierścieniem wałów i dwiema głębokimi fosami, znajdującymi się po obu stronach wału. Od północy znajduje się dawne podgrodzie zwane "Mieściskiem", oddzielone od grodziska wąwozem i noszące ślady średniowiecznego osadnictwa. Biegnie przezeń droga brukowana kamieniami.

Grodzisko stanowi doskonały punkt widokowy. Znawcy tematu uznali je za jedno z największych i najciekawszych średniowiecznych założeń obronnych centralnej Polski.

Najstarszym odkrytym w Polsce środkowej i pierwszym w najbliższym sąsiedztwie współczesniej Łodzi wczesnośredniowiecznym ośrodkiem władzy i administracji był gród w Starych Skoszewach. Jego dzieje sięgają początków VI stulecia, czego dowodem są odnalezione tu przez archeologów naczynia z gliny.

Gród zamieszkiwany był w okresie plemiennym, najprawdopodobniej przez Wiślan a później przez Polan, od VI do początku IX w., kiedy zniszczył go pożar. Miał kształt elipsy o powierzchni 1 ha. Dostępu do jego wnętrza bronił wał drewniano - ziemny o wysokości 4 m, szerokości u podstawy 12 m i długości 105 m. U wierzchołka wału znajdowały się drewniane flanki i obronne płoty.

Dziś grodzisko podlega ochronie. Na wschodnim wale usytuowany jest pomnik upamiętniający bohaterską walkę i śmierć żołnierzy poległych w czasie walk Powstania Styczniowego w 1863 r.

Znajdź hotel

 

Nasza fotogaleria

fot. Zbigniew Bereszyński -1251551626
Bolesławiec
Ruiny zamku
fot. Zbigniew Bereszyński

fot. Ryszard Bonisławski -1273993268
Pabianice
Renesansowy dwór obronny Kapituły Krakowskiej
fot. Ryszard Bonisławski

fot. archiwum ROTWŁ  -1275565460
Skierniewice
Dworzec Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej
fot. archiwum ROTWŁ

fot.  arch. KSP (Wydział Kultury, Sportu i Promocji Miasta) w Skierniewicach -1309510786
Ratusz miejski w Skierniewicach
fot. arch. KSP (Wydział Kultury, Sportu i Promocji Miasta) w Skierniewicach

fot. Piotr Sölle -1269681717
Wieluń
Pozostałości murów miejskich
fot. Piotr Sölle

fot. archiwum UM Kutno -1322047671
Pałac Saski w Kutnie
fot. archiwum UM Kutno

fot.  Archiwum Muzeum Miasta Łodzi -1294822609
Pałac Izraela Kalmanowicza Poznańskiego - sala jadalna
fot. Archiwum Muzeum Miasta Łodzi

fot. Tomasz Koralewski -1337463930
Pałac rodziny Radziwiłłów w Nieborowie - widok od strony ogrodu
fot. Tomasz Koralewski

fot. Tomasz Koralewski -1337465036
Hejnał Łodzi jest grany zawsze o godzinie 12.00 z balkonu Pałac Heinzla przy Piotrkowskiej 104
fot. Tomasz Koralewski

fot. Tomasz Szwagrzak -1251283308
Mikorzyce
Ruiny renesansowego
dworu obronnego na wyspie
fot. Tomasz Szwagrzak