Co zobaczyć, gdzie spać, gdzie zjeść

Grody i grodziska

Najstarszymi pamiątkami przeszłości, które można jeszcze do dzisiaj odnależć w terenie są grodziska - relikty dawnych grodów obronnych. Pochodzą one zwykle z VI-XIII stulecia i najczęściej zlokalizowane są nad rzekami lub też na terenach niegdyś trudno dostępnych.

Przy grodach, które oprócz funkcji obronnej były również siedzibami lokalnych władców lub namiestników królewskich (np. kasztelanów), powstawały zazwyczaj rzemieślnicze podgrodzia oraz osady handlowe z placem targowym. W okolicy mogły również powstawać służebne osady otwarte spełniające różne, czasami bardzo wyspecjalizowane powinności wobec grodu.

To właśnie takie, złożone, wielofunkcyjne zespoły grodowe, a także niektóre samodzielne osady targowe, przekształciły się we wczesnym średniowieczu w pierwsze miasta przedlokacyjne.

Dziś najciekawsze relikty dawnych grodów - właśnie w postaci grodzisk - oglądać można między innymi na terenie Tumu, Konopnicy, Sieradza, Starych Skoszew, Wieruszowa i Żarnowa.

Na szczególną uwagę zasługuje wczesnośredniowieczne grodzisko pierścieniowate w Tumie. Obiekt ten, zlokalizowany w pobliży słynnej romańskiej kolegiaty. zwany ''Szwedzką Górą'' był zamieszkiwany od VI do XII stulecia.

Istniejący tu niegdyś gród założono na planie owalu, pośród łąk o charakterze moczarów, na lewym brzegu rzeki Bzury, która wówczas płynęła innym korytem - tuż obok kolegiaty. Gród ten był otoczony potrójnym pierścieniem wałów obronnych i fos. Potężny wał centralny, sięgający jeszcze dzisiaj 5 metrów wysokości oraz wały zewnętrzne stanowiły o doskonałych walorach obronnych tego miejsca.

Badania archeologiczne prowadzone w obrębie i w sąsiedztwie grodziska wykazały, że istniejący tu gród był kilkakrotnie przebudowywany. Stwierdzono co najmniej trzy fazy jego przebudowy przypadające na VI, VIII i XII stulecie. Na dziedzińcu grodu odkryto dwie studnie, a wzdłuż wału ślady dawnych domostw. Odkryto tu również skarb ozdób i monet srebrnych, datowany na X stulecie.

Równie ciekawym obiektem są pozostałości grodziska stożkowatego zwanego "Zamczyskiem" zlokalizowanego na wysokiej, porośniętej lasem skarpie rzeki Warty, na południowy-zachód od centrum Konopnicy. Było ono zamieszkiwane w XIII wieku i 1. poł. XIV stulecia i miało wybitne walory obronne.

Grodzisko to leży tuż obok głębokiego jaru. Ma kształt ściętego stożka i jest częściowo zniszczone przez zakole Warty, w stronę której opada stromym urwiskiem. Pierwotnie był to wysoki na 13 metrów, ścięty stożek otoczony podwójnym pierścieniem wałów i dwiema głębokimi fosami, znajdującymi się po obu stronach wału. Od północy znajduje się dawne podgrodzie zwane "Mieściskiem", oddzielone od grodziska wąwozem i noszące ślady średniowiecznego osadnictwa. Biegnie przezeń droga brukowana kamieniami.

Grodzisko stanowi doskonały punkt widokowy. Znawcy tematu uznali je za jedno z największych i najciekawszych średniowiecznych założeń obronnych centralnej Polski.

Najstarszym odkrytym w Polsce środkowej i pierwszym w najbliższym sąsiedztwie współczesniej Łodzi wczesnośredniowiecznym ośrodkiem władzy i administracji był gród w Starych Skoszewach. Jego dzieje sięgają początków VI stulecia, czego dowodem są odnalezione tu przez archeologów naczynia z gliny.

Gród zamieszkiwany był w okresie plemiennym, najprawdopodobniej przez Wiślan a później przez Polan, od VI do początku IX w., kiedy zniszczył go pożar. Miał kształt elipsy o powierzchni 1 ha. Dostępu do jego wnętrza bronił wał drewniano - ziemny o wysokości 4 m, szerokości u podstawy 12 m i długości 105 m. U wierzchołka wału znajdowały się drewniane flanki i obronne płoty.

Dziś grodzisko podlega ochronie. Na wschodnim wale usytuowany jest pomnik upamiętniający bohaterską walkę i śmierć żołnierzy poległych w czasie walk Powstania Styczniowego w 1863 r.

Znajdź hotel

 

Nasza fotogaleria

fot. Piotr Pupysz -1251281095
Skotniki
Póżnorenesansowy dwór obronny
fot. Piotr Pupysz

fot. Bartek Bijak -1251380375
Lubiec
Dwór klasycystyczny
fot. Bartek Bijak

fot. Tomasz Koralewski -1322038191
wnętrza pałacu w Nieborowie
fot. Tomasz Koralewski

fot. Piotr Sölle -1322055436
Pałac w Węglewicach
fot. Piotr Sölle

fot. Tomasz Szwagrzak -1248932329
Wolbórz
Zachowany kartusz herbowy
z wolborskiego zamku
fot. Tomasz Szwagrzak

fot. Piotr Sölle -1275572261
Wieruszów
Zespół kościelno-klasztorny
oo. Paulinów
fot. Piotr Sölle

fot. Marek Lawin -1334046050
Cmentarz żydowski w Łodzi
fot. Marek Lawin

fot. Tomasz Koralewski -1338184232
Zamek w Piotrkowie Trybunalskim
fot. Tomasz Koralewski

fot. archiwum ROTWŁ  -1294734040
Łubna Jakusy - cmentarzysko kurchanowe
fot. archiwum ROTWŁ

fot. Ryszard Bonisławski -1248952581
Oporów
Zamek Oporowskich
fot. Ryszard Bonisławski