Co zobaczyć, gdzie spać, gdzie zjeść

Ruiny zamku w Bolesławcu

Na temat daty powstania i najstarszych dziejów zamku w Bolesławcu (gmina w miejscu, powiat wieruszowski) istnieje wiele niejasności. Prawdopodobnie pierwotny zamek - jako skromna, ale już murowana budowla - został wzniesiony w 1268 r. z nakazu księcia Bolesława Pobożnego, w sąsiedztwie miasteczka Bolesławiec, założonego przez władcę dwa lata wcześniej - w 1266 r.

Zamek miał pełnić funkcję nadgranicznej fortalicji broniącej dostępu do Wielkopolski od strony Śląska. Wzniesiono go w widłach rzeki Prosny, w miejsce istniejącego tu już wcześniej, prawdopodobnie drewnianego grodu.

Jak dotąd, mimo badań archeologicznych (prowadzonych tu m.in. w latach 70. XX wieku) reliktów pierwotnego zamku nie odnaleziono. Problem wspomnianego grodu również czeka na swoje wyjaśnienie. Istnienie pierwotnego bolesławieckiego "castrum" potwierdza jedynie dokument z 1277 r.

W końcu XIII stulecia Bolesławiec wraz z całą ziemią wieluńską i ostrzeszowską znalazł się pod panowaniem Piastów śląskich, opolskich i głogowskich. Dopiero za czasów Władysława Łokietka, około 1329 r. ponownie znalazł się w granicach Królestwa Polskiego. Przygraniczne położenie Bolesławca i ciągłe zagrożenie ze strony Śląska znajdującego się pod wpływami czeskimi, spowodowały że w latach 30. XIV wieku, król Kazimierz Wielki nakazał wznieść poza miastem nowy ceglany zamek.

Powstał on pośród nadrzecznych mokradeł w miejscu dawnego "castrum" Bolesława Pobożnego. Włączono go do systemu fortyfikacji granicznych. To właśnie z tego okresu, pochodzą najstarsze zachowane do dziś fragmenty zamku. "Castrum" w Bolesławcu wymienia dokument z 1347 r.

Zamek kazimierzowski - jak sądzą badacze jego historii - założony został na planie ściętego owalu. Posiadał mury obwodowe z bramą wjazdową, na dziedzińcu zaś stały dwa drewniane budynki.

Budowa nowego zamku nie spodobała się królowi czeskiemu Janowi Luksemburskiemu, co doprowadziło do konfliktu z Kazimierzem Wielkim. Wprawdzie by załagodzić spór, na zjeździe w Wyszehradzie w 1335 r. król Polski zobowiązał się zniszczyć zamek ale obietnicy nie dotrzymał.

Po śmierci Kazimierza Wielkiego ziemia wieluńska przeszła w ręce księcia Władysława Opolczyka - kolejny władca Polski Ludwik Węgierski oddał mu bowiem w zastaw całą ziemię wieluńską i ostrzeszowską. Pod rządami Opolczyka dokonano znacznej przebudowy i modernizacji obiektu. Podsypano wzgórze zamkowe oraz podwyższono mury obwodowe.

Na dziedzińcu wzniesiono wolnostojącą ośmioboczna wieżę ceglaną - typowy dla średniowiecznych warowni "stołp - miejsce ostatniej obrony. Wzdłuż wschodniego odcinka murów zamkowych stanęły dwa murowane budynki - jeden reprezentacyjno - administracyjny, drugi mający charakter mieszkalny. Zastąpiły one wcześniejszą drewnianą zabudowę.

Po wstąpieniu na tron Władysława Jagiełły, książę Władysław Opolczyk wystąpił przeciwko niemu i sprzymierzył się z Krzyżakami. Wroga postawa Opolczyka spowodowała, że Jagiełło postanowił odebrać mu oddane w zastaw ziemie. W 1396 r. wojska królewskie wkroczyły na ziemię ostrzeszowską i wieluńską, zdobywając po drodze zamki w Olsztynie, Krzepicach a później w Wieluniu i Grabowie.

Najazdowi oparł się jedynie zamek w Bolesławcu i mimo długotrwałego oblężenia przez wojska polskie pozostawał niezdobyty, choć książęta opolscy już w 1396 r. zobowiązali się do zaprzestania pomocy zbrojnej załodze Bolesławca. Faktycznie zamek poddał się dopiero w 1401 r., po śmierci Opolczyka, gdy wdowa po nim zwróciła zamek w ręce króla polskiego. Zamek w Bolesławcu ponownie stał się nadgraniczną strażnicą i siedzibą starostwa niegrodowego.

W czasach, gdy funkcję starosty pełnił Kacper Denhoff, wojewoda dorpacki i dworzanin Zygmunta II Wazy, warownię gruntownie zmodernizowano. W latach 1615 - 28 rozebrane zostały wszystkie wcześniejsze zabudowania drewniane - w ich miejsce, wzdłuż wschodniego muru wzniesiono jeden murowany budynek zamkowy o długości 40 metrów. Zamek został otynkowany i ozdobiony sgraffitem. Warownia stała się wielkopańską rezydencją, tracąc niemal zupełnie walory obronne.

Niedługo później nadeszły dla zamku bardzo ciężkie chwile, które w konsekwencji doprowadziły do jego upadku. Początkiem końca warowni była wojna trzydziestoletnia (1618 - 48), w trakcie której (w 1642 r.) zamek uległ znacznym uszkodzeniom. Warownia została jeszcze bardziej zrujnowana przez Szwedów, którzy wysadzili ją w 1704 r., w czasie wojny północnej.

Na skutek ogromnych zniszczeń zamek został ostatecznie opuszczony i odtąd stopniowo popadał w ruinę. Niestety w znacznej mierze przyczynili się do tego sami mieszkańcy Bolesławca, którzy poprzez kolejne dwa stulecia pozyskiwali ze wzgórza zamkowego materiał budowlany.

Do dziś z zamku wzniesionego na planie nieregularnego wieloboku przetrwała ośmioboczna wieża - ceglany stołp o wysokości 22 metrów oraz fragmenty murów obwodowych. Wieża posiada w przyziemiu kopulaste sklepienie, na piętrze zaś kopułkę ze śladami żebrowania oraz zwornik. Zarówno w przyziemiu jak i na piętrze zachowały się otwory wejściowe.

Zamek posiadał także drugą wieżę stojącą na linii murów, budowla ta jednak nie przetrwała do naszych czasów. Mury obwodowe wzniesiono z cegły gotyckiej i kamienia polnego, z czasem obudowano je cegłą w układzie polskim. Brama wjazdowa znajdowała się w części południowo - zachodniej.

Współcześnie ruiny zamku są ogólnie dostępne. Można - choć to bardzo niebezpieczne - dostać się na szczyt wieży, jednak brak oświetlenia wewnątrz i jakichkolwiek zabezpieczeń na szczycie mogą grozić tragicznym wypadkiem.

Przy ścieżce spacerowej prowadzącej spod drewnianego młyna do ruin zamku w Bolesławcu stoi wzniesiony w 1979 r. budynek Izby Muzealnej. Zobaczyć tu można m.in. ciekawe eksponaty archeologiczne odnalezione w obrębie ruin zamku w Bolesławcu, w tym cenny zespół kafli z XVI stulecia.
INFORMACJA TURYSTYCZNA
Informacja turystyczna
Punkt Informacji Turystycznej w Wieruszowie
Powiatowa Biblioteka Publiczna w Wieruszowie

ul. Waryńskiego 11
98-400 Wieruszów
tel. 62 783 11 88
fax. 62 783 11 88
pbpwieruszow@wp.pl
Informacja turystyczna
Punkt Informacji Turystycznej w Bolesławcu
Gminny Ośrodek Kultury w Bolesławcu

ul. Rynek 4
98-430 Bolesławiec
tel. 627 836 054
gok@boleslawiec.net.pl
ROTWLAutor: Marek Lawin

Ostatnia aktualizacja: 2012-04-23 10:19:52
Zmodyfikowane przez: Marek Lawin

Znajdź hotel

 

Nasza fotogaleria

fot. Piotr Sölle -1249120307
Bolesławiec
Ruiny zamku
fot. Piotr Sölle

fot. Zbigniew Bereszyński -1251551626
Bolesławiec
Ruiny zamku
fot. Zbigniew Bereszyński

fot. Ryszard Bonisławski -1238919840
Łęczyca
Zamek Królewski
fot. Ryszard Bonisławski

fot. Ryszard Bonisławski -1248952432
Oporów
Zamek Oporowskich
fot. Ryszard Bonisławski

fot. Piotr Sölle -1251550189
Besiekiery
Ruiny zamku
fot. Piotr Sölle

fot. Tomasz Szwagrzak -1248867275
Wojsławice
Ruiny zamku na wyspie
fot. Tomasz Szwagrzak

fot. Tomasz Szwagrzak -1248932329
Wolbórz
Zachowany kartusz herbowy
z wolborskiego zamku
fot. Tomasz Szwagrzak

fot. Marek Śmigiel -1248949380
Drzewica
Ruiny zamku Drzewickich
fot. Marek Śmigiel

fot. Marek Śmigiel -1248949453
Drzewica
Ruiny zamku Drzewickich
fot. Marek Śmigiel

fot. Marek Śmigiel -1248949504
Drzewica
Ruiny zamku Drzewickich
fot. Marek Śmigiel