„Miasto Las — Kolumna. Niezwykłe historie” to nowa wystawa stała Muzeum Historii Łasku, poświęcona dziejom Kolumny – dzisiejszej dzielnicy Łasku, niegdyś jednego z najbardziej charakterystycznych letnisk regionu łódzkiego. Ekspozycja prowadzi zwiedzających przez kolejne etapy rozwoju tej miejscowości: od okresu międzywojennego, przez lata okupacji, aż po powojenne przemiany społeczne i urbanistyczne. Pokazuje życie codzienne mieszkańców, kulturę letniskową oraz unikatową drewnianą zabudowę, dzięki której Kolumna zyskała miano „miasta w lesie”.

Historia Kolumny sięga drugiej połowy XVII w., kiedy istniała tu osada młyńska, przy której w połowie XIX stulecia powstała wieś. Letniskowa Kolumna była natomiast efektem śmiałej koncepcji Janusza Szweycera, ostatniego dziedzica dóbr łaskich, zrealizowanej na przełomie lat 20. i 30. XX wieku. W tym czasie powstało tu popularne miejsce wypoczynku dla zamożnych mieszkańców Łodzi i okolic.

Wystawa odtwarza te procesy, prezentując zarówno architekturę tamtego czasu, jak i rozwój życia towarzyskiego, społecznego, a także późniejszą, powojenną transformację dzielnicy. Ekspozycja została podzielona na trzy części tematyczne: okres międzywojenny, okupację niemiecką oraz lata powojenne. Towarzyszą im teksty merytoryczne w języku polskim i angielskim oraz opisy eksponatów przygotowane również w alfabecie Braille’a.

Jednym z ważnych elementów wystawy są nagrania wspomnień Janusza Szweycera, przedstawiające początki tworzenia letniska w Kolumnie. Część multimedialną uzupełnia interaktywny monitor z cyfrowymi reprodukcjami fotografii i dokumentów obrazujących przeszłość miejscowości.

Wśród prezentowanych eksponatów znajdują się m.in. plany budowy cukierni z 1929 roku oraz lokomobili z 1936 roku, stanowiącej część elektrowni w Kolumnie. Szczególną uwagę zwraca okupacyjny plan Waldhorst z 1942 roku – najcenniejszy obiekt wystawy – na którym zaznaczono niemieckie nazwy ulic oraz wille przeznaczone dla przesiedleńców z Besarabii. Obok umieszczono także tabliczkę z numerem 6 i nazwą Adolf-Hitler-Platz, przypominającą o okupacyjnej germanizacji przestrzeni publicznej. Wystawa pokazuje również, jak w czasie wojny podzielono Kolumnę na tzw. bezirki, czyli niemieckie dzielnice.

Ekspozycja ma charakter nie tylko dokumentacyjny, lecz także edukacyjny. Przywraca pamięć o wyjątkowym modelu osadnictwa letniskowego, podkreśla znaczenie lokalnej kultury wypoczynku i rekreacji XX w. oraz angażuje mieszkańców w zachowanie ich własnego dziedzictwa. Dla zwiedzających z regionu i turystów stanowi interesujące dopełnienie opowieści o historii ziemi łaskiej.

Realizacja wystawa była możliwa dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z budżetu państwa w ramach programu własnego Narodowego Instytutu Muzeów „Izby Pamięci”.

opracowanie: tekst: Arkadiusz Cieślak

zdjęcia: Muzeum Historii Łasku