Co zobaczyć, gdzie spać, gdzie zjeść

Parzęczew

Dawne miasteczko. dziś wieś i siedziba gminy (powiat zgierski), na Wysoczyźnie Łaskiej.

Historia Parzęczewa sięga XI stulecia. Już w 1098 r. miejscowość ta należała do dóbr książęcych Bolesława Krzywoustego. Kolejne wzmianka o Parzeczewie pochodzi z XII wieku - w kronikach Galla Anonima, odnaleźć można informację, że w Księstwie Łęczyckim nad rzeką Gnidą znajduje się osada o słowiańskiej nazwie "Parzniczew".

Osadę tą jako "Parnyczew" wspomniał również biskup krakowski Wincenty Kadłubek, przebywający w Łęczycy w czasie zjazdu w roku 1180. Od tego czasu Parzęczew wchodził w skład dóbr arcybiskupów gnieźnieńskich. Osada rozwijała się dość prężnie przez kolejnych 150 lat, aż do najazdu krzyżackiego na Wielkopolskę w latach 1330-31. W trakcie najazdu liczący ponad 1.000 mieszkańców Parzęczew został doszczętnie zniszczony. Odbudowano go dopiero 20 lat później, przy wsparciu arcybiskupa gnieźnieńskiego. Po rozbiciu Zakonu Krzyżackiego w 1410 roku rozpoczął się rozkwit gospodarczy Parzęczewa.

Najważniejszym przywilejem, jaki otrzymał Parzęczew na przestrzeni dziejów, był niezachowany do dziś przywilej nadający mu prawa miejskie, wydany przez króla polskiego Władysława Jagiełłę w dniu 7 kwietnia 1421 roku. Przywilej ten otrzymał z rąk królewskich Wojciech Parzęczewski łowczy łęczycki.

Najstarszym odnalezionym dokumentem królewskim, potwierdzającym bogatą historię Parzęczewa, jest przywilej króla Zygmunta Starego z 1539 r. konfirmujący nadanie praw miejskich i przyznający kolejne przywileje miastu Parzęczew. Innym dokumentem jest przechowywany w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie dokument Stanisława Augusta Poniatowskiego z 26 marca 1775 r. Potwierdzono w nim wcześniejsze dokumenty, w tym dokument króla Władysława Jagiełły zezwalający na lokalizację miasta na terenie wsi Parzęczew.

Od połowy XVII wieku zaczął się powolny upadek Parzęczewa, spowodowany zniszczeniami wojennymi - potopem szwedzkim a później tzw. wojną północną. Po II-gim rozbiorze Polski w 1793 r. miasto znalazło się w zaborze pruskim. Od tego momentu do Parzęczewa i wjego okolice zaczęła napływac ludność niemiecka.

Po upadku powstania styczniowego w 1867 r. na mocy ukazu Cara Aleksandra II Parzęczew utracił prawa miejskie. W wyniku utraty praw miejskich znacznie zmałała ranga miejscowości. Parzęczew stał się szybko osadą rolniczą, zamieszkiwaną przez ok. 1.3 tys. mieszkańców. Siedziba gminy została przeniesiona do pobliskich Piaskowic.

Z czasem Parzęczew zaczął się wyludniać - mieszkańcy szukali bowiem zatrudnienia w rozwijającym się łódzkim okręgu przemysłowym. W 1907 roku władze rosyjskie powiatu łęczyckiego wyraziły zgodę na otwarcie w Parzęczewie szkoły elementarnej.

W czasie I wojny światowej teren gminy Parzęczew znalazł się pod panowaniem niemieckim. Wyzwolenie nastąpiło 11 listopada 1918 r. Podczas wojny teren dzisiejszej gminy nie doznał większych zniszczeń. Po roku 1918 nastąpił stopniowy rozwój Parzęczewa. Zadbano o rozwój oświaty - w szkole nauczało już trzech nauczycieli, a naukę pobierało 160 dzieci.

W tym czasie powstała również zmechanizowana ślusarnia. Niestety młodzież w dalszym ciągu migrowała "za chlebem" do Łodzi. Głównym źródłem utrzymania mieszkańców nadal pozostawało rolnictwo, hodowla trzody chlewnej, masarstwo i murarstwo.

Dnia 4 września 1939 r. Parzęczew został zajęty przez wojska niemieckie. W okolicy toczyła się najkrwawsza bitwa w kampanii wrześniowej: w dniach 9 - 20 września nad Bzurą ciężkie boje z wojskami niemieckimi toczyła Armia "Poznań" dowodzona przez gen. Tadeusza Kutrzebę.

Podczas okupacji Parzęczew został wcielony do III Rzeszy. Rozpoczęły się masowe prześladowania ludności polskiej. W odwecie mieszkańcy zorganizowali ruch oporu. Działały tu oddziały Armii Krajowej. Dawne miasteczko zostało wyzwolone w dniu 19 stycznia 1945 roku przez wojska radzieckie I Frontu Białoruskiego. Po wojnie przeniesiono siedzibę władz gminy z Piaskowic z powrotem do Parzęczewa.

W czerwcu 2005 r w Parzęczewie dokonano sensacyjnego odkrycia archeologicznego. Podczas prowadzonych tu prac budowlanych znaleziono wyjątkowo cenny skarb monet - dzban z ponad tysiącem srebrnych monet z XI / XII wieku - w większości srebrnych denarów krzyżowych pochodzących z różnych stron Europy: Węgier, Saksonii, Czech, a częściowo także z Polski oraz srebrnymi ozdobami tzw. paciorami dętymi. Odkrycie to, podobnie jak i inne znaleziska w okolicach Parzęczewa wiążą się z dziejami kasztelanii łęczyckiej a jego bogactwo z rangą ziemi parzęczewskiej w piastowskiej Polsce.

Będąc w Parzęczewie warto zobaczyć murowany kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny wzniesiony w latach 1802-04. z inicjatywy dziedziców dóbr parzęczewskich i kolatorów parafii: Franciszka i Ignacego Stokowskich zamieszkujących pobliskie Piaskowice, poświęcony w 1805 r. i oddany do użytku parafii przez ówczesnego oficjała łowickiego ks. Jarzębowskiego. Jeszcze w XIX wieku świątynię dwukrotnie rozbudowywano - rozszerzono nawę i dobudowano do niej strzelistą wieżę.

We wnetrzu parzęczewskiego kościoła uwagę przykuwają: wielki drewniany ołtarz oraz ambona w kształcie łodzi. Ściany kościoła przyozdobione są polichromią namalowaną przez ucznia Jana Matejki - Aleksandra Przewalskiego. Centralne miejsce w wystroju świątyni zajmuje Golgota - monumentalne malowidło autorstwa Wincentego Łukasiewicza, malarza z Petersburga. W wyposażeniu kościoła warto również zwrócić uwagę na obrazy o tematyce sakralnej, dekorację stiukową, konfesjonały, chrzcielnicę i zabytkowe elementy oświetlenia. Wnętrze świątyni zostało gruntownie odnowione w ramach przygotowań do Wielkiego Jubileuszu 2000-lecia Chrześcijaństwa.

Warto również wybrać się na miejscowy cmentarz rzymskokatolicki, na którym stoi drewniany kościół p.w. św. Rocha. Kościół ten został wzniesiony w XVI lub w początkach XVII stulecia i stał pierwotnie w innym miejscu niż dzisiaj. Legenda głosi, że świątynię tą w darze od króla Zygmunta Augusta otrzymał właściciel wsi Piaskowice - Wojciech Piaskowski. Usytuował on podarowaną świątynię w najbardziej oddalonym zakątku swoich majętności, aby ułatwić chłopom pańszczyźnianym udział w nabożeństwach.

Kościół ten już na początku XVII wieku został przeniesiony na cmentarz grzebalny do Parzęczewa, gdzie znajduje się do chwili obecnej. Jest to budynek drewniany konstrukcji zrębowej, jednonawowy, zbudowany na planie zbliżonym do kwadratu, z węższym wielobocznie zamkniętym prezbiterium. Świątynie przykrywa dach dwuspadowy, nad prezbiterium wieloboczny, przykryty gontem. W świątyni zachowało się ciekawe wyposażenie wnętrza, w tym rzeźby i obrazy z XVII-XVIII w.

Najstarszy nagrobek na parzęczewskim cmentarzu, z krzyżem z piaskowca przypominającym pień drzewa ustawionego na skałach, pochodzi z 1873 roku i kryje szczątki ks. Franciszka Uzarskiego. Na cmentarzu można ponadto znaleźć kilka płyt nagrobnych z końca XIX wieku, mogiłę powstańca styczniowego Wincentego Bagińskiego a także okazały grobowiec rodziny Rozwadowskich. W południowej części cmentarza znajduje się symboliczny ołtarz cmentarny z figurą Matki Boskiej na postumencie. Nekropolię porasta starodrzew różnych gatunków.

Przy ulicy Łęczyckiej stoi murowany piętrowy młyn motorowy wzniesiony z cegły ok. 1920 r. Przylega do niego przebudowany dom młynarza. Młyn, obecnie nieczynny czeka na nowego właściciela.

Na skraju dawnego miasteczka, pośród łąk odnaleźć można obiekt w postaci kopca , który jak twierdzą znawcy tematu jest pozostałością dawnej parzęczewskiej fortalicji. Sam Parzęczew należał do prywatnych właścicieli, pełniąc w późnym średniowieczu rolę centrum wielowioskowego klucza majątkowego rodu Parzęczewskich.

W historii tego obiektu wyróżnić należy dwa etapy: pierwszy obiekt obronny istniał na poziomie łąk i pozostawił po sobie niewiele śladów materialnych. O nim to mówi pierwsza wzmianka (z 1450 r.) dotycząca parzęczewskiej fortalicji. Obiekt ten datować należy najpóźniej na XIV lub XV stulecie. W etapie drugim (XVI - poł. XVII stulecia) został usypany kopiec, na którego górnym plateau wzniesiono drewniany dwór, ogrzewany piecami kaflowymi

Na terenie Parzęczewa znajduje się sztuczny zalew o powierzchni 1,58 ha. Planowana jest jego rozbudowa. W pobliżu znajdują się boiska sportowe do piłki nożnej i siatkówki plażowej. Istnieje tu możliwość wędkowania, jest też altana i miejsce na ognisko. W sezonie letnim nad zalewem odbywają się imprezy okolicznościowe, w tym Dni Parzęczewa oraz gminne dożynki.

INFORMACJA TURYSTYCZNA
Informacja turystyczna
Informacja turystyczna
ROTWLOstatnia aktualizacja: 2009-04-26 18:07:01
Zmodyfikowane przez: Piotr Sölle

Znajdź hotel

Kalendarz wydarzeń

  • pn
  • wt
  • śr
  • cz
  • pt
  • sb
  • nd
 

Nasza fotogaleria